Сӗнтӗрвӑрри районӗнчи Николай Архипов ҫырла туса илсе укҫа туса пурӑнать. Ҫак ӗҫе пуҫарма ӑна патшалӑх укҫи пулӑшнӑ. Тата, паллах, хӑй ӳркенменни, тавҫӑруллӑ пулни, ӗҫрен хӑраманни.
Ҫӗр ҫырли туса илессипе Николай Архипов юлашки пилӗк ҫул ҫине тӑрать. 2015 ҫулта вӑл пахча ҫимӗҫ туса илессипе аппаланма пуҫланӑ, ҫӗрулми лартса тунӑ. Каярахпа фермер ҫӗрулми вырӑнне ҫырла туса илес тенӗ. Ун валли вӑл «Перспектива» (чӑв. Малашлӑх) грант укҫи ҫӗнсе илнӗ. Ку вӑл 2021 ҫулта пулнӑ. Ун чухне арҫын хыснаран 4 миллион тенкӗ илнӗ те унпа 70 пине яхӑн калча туяннӑ. Унсӑр пуҫне шӑвармалли тытӑм вырнаҫтарнӑ.
Ҫырла лаптӑкне хастар арҫын 6 хут ытла ӳстернӗ. Унччен вӑл ӑна 1,5 гектар ҫинче туса илнӗ пулсан паян 10 гектара ҫитернӗ. Тухӑҫ гектар пуҫне 160 центнер тухнӑ пулсан халӗ ку кӑтарту 200 центнерпа танлашать.
Чӑваш Енре «Ҫуркунне – 2026» ял хуҫалӑх ярмӑрккисем иртнӗ. Пӗтӗмлетӳ акӑ мӗнле: унта хутшӑннӑ ял хуҫалӑх предприятийӗсем 240 тонна ытла продукци сутнӑ.
Ярмӑрккӑсене республикӑри 200-е яхӑн хуҫалӑх хутшӑннӑ: пысӑк агропредприятисенчен пуҫласа фермерсем тата харпӑр хушма хуҫалӑх тытакансем таран. Ҫынсем ытларах вӑрлӑх, хунавсем тата калчасем, ҫӗрулми, пахча ҫимӗҫ, ешӗл ҫимӗҫ, сӗт тата аш продукцине, пулӑ, пыл тата ҫӑкӑр туяннине палӑртнӑ.
Кунашкал ярмӑрккӑсем кӗркунне те иртӗҫ.
Чулхула облаҫӗнчи Пильна районӗнчи Калиновка ялӗнче те пастереллёз инфекцине тупнӑ. Ку ял Ҫӗмӗрлерен 22 ҫухрӑмра вырнаҫнӑ.
Документра палӑртнӑ тӑрӑх, ку инфекци харпӑр хушма хуҫалӑхри мӑйракаллӑ шултра выльӑха ернӗ. Халӗ унта чару мерисене йышӑннӑ: ку территорие ют ҫынсене кӗме, унта выльӑх илсе килме тата илсе тухма (инфекцие пула пусма янисӗр пуҫне) юрамасть.
Аса илтерер: нумаях пулмасть «Батыревский» хуҫалӑхра та пастереллёз инфекцине тупнӑ. Унти ӗнесене тӗп тӑвасине пӗлтернӗччӗ. Хальхи вӑхӑтра Патӑрьел округӗнче – карантин.
Чӑваш Енре пастереллёза пула выльӑх-чӗрлӗхе массӑллӑ тӗп тума палӑртман. Ҫапла пӗлтерет республикӑри Патшалӑх ветеринари служби.
Официаллӑ майпа пӗлтернӗ тӑрӑх, чире тупса палӑртнӑ вырӑнта кӑна выльӑха тӗп тӑваҫҫӗ. Инфекцие вара «Батыревский» хуҫалӑхра тупса палӑртнӑ. Аса илтеретпӗр: пастереллёза пула Патӑрьел округӗнче халӗ карантин пырать.
Палӑртса хӑварар: Ҫӗпӗрте ҫак инфекцие пула выльӑха массӑллӑ тӗп тума пуҫланӑ. Фермерсем ҫӑхавлама тытӑннӑ: выльӑха тӗп тӑвакансен нимӗнле документ та ҫук. Ҫынсем Следстви комитетӗнчен пулӑшу ыйтнӑ. Халӗ ҫакӑ паллӑ: регионсенче РФ Ял хуҫалӑх министерстви тӗрӗслев ирттерет.
Республикӑн Финанс министерствинче ҫак инновациллӗ тӳлев хатӗрне кулленхи пурнӑҫра ӗҫе кӗртессине халалланӑ ятарлӑ канашлу иртнӗ. Пӗрремӗш вице-премьер тата финанс министрӗ Михаил Ноздряков палӑртнӑ тӑрӑх, регион ҫӗнӗ йышши тӳлевсемпе усӑ курас енӗпе хатӗрленсе пырать. Канашлу вӑхӑтӗнче тӑватӑ тӗрлӗ тӳлев сценарине тӗплӗн тишкерсе тухнӑ, вӗсемпе пӗр чӑрмавсӑр усӑ курма май пур. Ҫавӑн пекех нумай ачаллӑ ҫемьесене шкул тата спорт форми илмелли тӳлевсемпе тивӗҫтерес механизма вӗҫлесе пыни пирки пӗлтернӗ.
Саккунпа килӗшӳллӗн, хысна укҫине цифрӑллӑ тенкӗпе 2027 ҫулхи утӑ уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен тин уйӑрма май пурри пирки аса илтернӗ. Апла пулин те Михаил Ноздряков ҫакӑ чӑрмав пулса тӑмалла марри пирки каланӑ. Ведомство пуҫлӑхӗ ҫак механизма халех тӗрӗслесе пӑхмалли урӑх ҫулсене шырама сӗннӗ. Канашлӑва хутшӑннисем Ял хуҫалӑх министерствин нормативлӑ базӑна улӑштармалли пирки килӗшнӗ. Эксперимент ирттерсе ҫӗнӗ йышши субсидипе чи малтан сӗт туса илекенсене тивӗҫтерӗҫ.
Чӑваш патшалӑх аграри университечӗн ӑсчахӗсем ял хуҫалӑхӗнче усӑ курмалли агрегат шухӑшласа кӑларнӑ.
Инженери факультечӗн технопаркӗн специалисчӗсем хӑмлан тунине касмалли дисклӑ хатӗр шутласа кӑларса ӑна патентланӑ.
Ҫӗнӗ хатӗре ятаралса аграрисем валли тунӑ. Вӑл хӑмлан тунисене тирпейлӗ те тӳрӗ касать, ҫапла ӳсен-тӑран тӗрӗс йӗркеленсе паркаланса ӳсет. Ку вара пулас тухӑҫа лайӑх витӗм кӳрет.
Ҫӗнӗ хатӗре Чӑваш Енри хӑмла плантацийӗсенче тӗрӗслесе пӑхнӑ ӗнтӗ. Техника хӑйне лайӑх енчен кӑтартнӑ: шанчӑклӑ тата тухӑҫлӑ. Шӑпах ҫавӑн пекки кирлӗ те ял хуҫалӑхӗнче.
Шупашкарта ҫак кунсенче иртнӗ «Ҫӗрулми — 2026» куравра 56 тонна вӑрлӑх ҫӗрулми сутнӑ. Ку – икӗ кунра.
Ҫынсем ыйтнипе вӑрлӑха «Пехет» агромаркетра эрне вӗҫӗччен сутӗҫ. Вӑтам хакӗ – 40-50 тенкӗ, хакӗ категорирен килет.
Аса илтерер: курав пуш уйӑхӗн 4-5-мӗшӗсенче МТВ-центрта тата «Пехет» агромаркетра иртнӗ. Унта Раҫҫейри 18 регионти 78 компани хутшӑннӑ. Мероприятие 12 пин ытла ҫын ҫитсе курнӑ.
Ҫавӑн пекех куравра ЧР Ял хуҫалӑх министерствипе А.Г.Лорх ячӗллӗ ҫӗрулмин федераци тӗпчев центрӗ килӗштерсе ӗҫлесси пирки алӑ пуснӑ.
Палӑртса хӑварар: «Ҫӗрулми» курав 18-мӗш хут иртнӗ.
Ӗнер тата паян Шупашкарта «Ҫӗрлуми-2026» курав иртни пирки пӗлтернӗччӗ. ЧР Ял хуҫалӑх министерстви ӗнер курав мӗнле иртнине пӗтӗмлетнӗ.
Ӗнер курава 4 пин ҫын ҫитсе курнӑ, пӗтӗмпе 33 тонна вӑрлӑх ҫӗрулми сутнӑ.
Аса илтеретпӗр: «Ҫӗрулми-2026» курав МТВ-центрта тата «Каскад» суту-илӳ центрӗнче вырнаҫнӑ «Пехет» агромаркетра иртет. МТВ-центр патӗнчи шатерта та вӑрлӑх ҫӗрулми сутаҫҫӗ.
Кӑҫал курава Раҫҫейри 78 регионти 78 компани хутшӑнать. Ҫавӑн пекех ӑсталӑх класӗсем иртеҫҫӗ, ҫӗрулмирен хатӗрленӗ 100 ытла ҫимӗҫе тутанса пӑхма та пулать.
Ыран, пуш уйӑхӗн 4-мӗшӗнче, Шупашкар хулинче йӑлана кӗнӗ «Ҫӗрулми – 2026» курав ӗҫлеме тытӑнӗ.
Кӑҫалхипе виҫҫӗмӗш хут ӗнтӗ вӑл МТВ-центрта иртӗ. Курав унта 5-мӗш хутра пулӗ. Ҫавӑн пекех хальхинче тепӗр вырӑн пулӗ: «Пехет» агромаркет. Вӑл Шупашкарти «Каскад» суту-илӳ центрӗнче вырнаҫнӑ. Икӗ ҫӗрте те вӑрлӑх ҫӗрулми туянма май пулӗ. МТВ-центр патӗнчи парковкӑра шатер та вырнаҫтарӗҫ, унта тата ҫӗрулми сутӗҫ.
Кӑҫал курава Раҫҫейри 18 регионти 78 организаци хутшӑнма палӑртнӑ. Малтанлӑха пӗлтернӗ тӑрӑх, хамӑр патри тата ют ҫӗршывсен селекцийӗнчи 15 сорта хӑтлӗҫ.
Хӑнасем валли программа пуян: ҫӗрулмин тӗрлӗ сортӗнчен хатӗрленӗ 100 ытла ҫимӗҫе тутанса пӑхма май пулӗ. Ҫавӑн пекех республикӑри «Ҫӗрулми УЯВ» конкурса хутшӑннӑ ӳкерчӗксен куравӗ ӗҫлӗ.
Чӑваш Республикин Министрсен Кабинечӗ агропромышленноҫ комплексне пулӑшмалли ҫӗнӗ йӗркене ҫирӗплетнӗ. Унччен кашни 6 енпе уйрӑм йӗрке пулнӑ, халӗ вӗсене пӗрлештерсе пӗр пӗтӗмӗшле йӗрке туса хунӑ. Ку федераци саккунӗсемпе килӗшсе тӑрать.
Тӗп улшӑнусем ҫакӑн пек:
• Вӑрлӑх енӗпе: субсидипе халӗ Раҫҫейре ӗрчетнӗ сортсемшӗн кӑна пулӑшаҫҫӗ.
• Ӑратлӑ выльӑх-чӗрлӗх енӗпе: селекцилеме укҫапа пулӑшӗҫ. 2027 ҫулхи кӑрлач уйӑхӗн 1-мӗшӗнчен пуҫласа выльӑхсене ятарлӑ патшалӑх системинче (ФГИС) регистрацилемелле.
• Сӗт туса илессипе: пулӑшу пӗчӗк тата вӑтам усламҫӑсене кӑна лекӗ. Вӗсен тупӑшӗ ҫулталӑкра 800 миллион тенкӗрен иртмелле мар.
Пӗлме: 2026 ҫулта АПК сферине пулӑшма пӗтӗмӗшле 776,6 млн тенкӗ уйӑрнӑ (федераци хыснинчен – 436,8 млн, республикӑран – 339,8 млн).
+13.3 °C